dossier 1

Smartphone en slaap

We gaan met onze smartphone slapen en staan ermee op. Heel wat mensen gebruiken hun smartphone als wekker en leggen hem ’s nachts naast hun bed. Zelfs wanneer we ons toestel de hele nacht niet aanraken, verstoort hij toch onze slaap. Op drie manieren:

  1. Te veel informatie maakt ons ’s nachts wakker
  2. Het reptielenbrein slaapt nooit
  3. Blauw licht verstoort de slaap

Te veel informatie maakt ons ’s nachts wakker

De smartphone is zo ingeburgerd dat we nog amper stilstaan bij de enorme impact van het toestel. Dankzij de smartphone zijn we niet alleen verbonden met mensen over de hele wereld, we leren ook constant nieuwe dingen. Zonder overdrijven kunnen we stellen dat de smartphone elke dag een nieuwe wereld voor ons kan openen. Dat blijft voor onze hersenen telkens een massa prikkels om te verwerken. Elke dag beleven we een eerste schooldag. En alle ouders zullen het beamen: op de eerste schooldag zijn de kinderen ’s avonds doodmoe, maar slapen ze niet goed.

“Omdat het brein veel energie verbruikt om alles te verwerken, wordt het om de 90 minuten wakker.”

Ondertussen zweven de indrukken van de dag nog levendig rond in ons hoofd. In het beste geval beleven we die momenten niet bewust, maar gaan we woelen in bed. Maar lichte slapers kunnen op dat moment ook wakker worden en de slaap niet meer vatten.

25%  van de Vlamingen hield in 2018 zijn smartphone uit de slaapkamer. In 2017 was dit nog maar 20%, in 2016 was dit slechts 12%.

imec.digimeter 2018 www.imec.be/digimeter­

Het reptielenbrein slaapt nooit

Diep in de hersenen zit het oudste stuk van ons brein: het reptielenbrein (amygdala). Dat hebben we gemeen met zowel zoogdieren als reptielen en wil maar één ding: overleven. Als er gevaar op ons afkomt, zorgt het reptielenbrein ervoor dat we instinctief reageren (vechten, vluchten of bevriezen). In een fractie van een seconde wordt het stresshormoon adrenaline door ons lichaam gepompt waardoor we onmiddellijk in staat van paraatheid zijn. Surfen, chatten, mailen, gamen, klikken van de ene nieuwsheadline naar de andere, … het zijn allemaal acties die ons reptielenbrein interpreteert als ‘gevaar’. Ze maken ons alert in plaats van slaperig.

“Ons reptielenbrein blijft, zelfs nadat je in bed kruipt, nog even draaien totdat alle ‘gevaar’ is geweken.”

Volgens Charles Darwin zet stress aan tot vernieuwing en leren. Wie zich niet aanpast aan veranderingen in zijn omgeving sterft. Verbonden blijven tot het licht uitgaat is stressverhogend – ook al ervaar je dat niet zo. Het reptielenbrein is onvermoeibaar en kan ons lang uit onze slaap houden. De enige manier om je reptielenbrein te slim af te zijn, is je bewust te zijn van deze uiterst geraffineerde handelswijze en dus schermen ’s avonds voor het slapengaan te vermijden.

Blauw licht verstoort de slaap

Ook de hoeveelheid blauw licht die onze smartphone op ons netvlies projecteert verstoort ongemerkt ons slaappatroon.

“Blauw licht verstoort de productie van melatonine, het hormoon dat ervoor zorgt dat we in slaap vallen.”

Van zodra de zon ondergaat produceert ons lichaam melatonine, ook gekend als het slaaphormoon. Daardoor slapen we tot het weer licht wordt. Ons lichaam stemt dus de melatonineproductie af op de hoeveelheid licht die we gewaarworden. Vooral het zogenaamde blauwe licht (met een golflengte tussen 450 en 480 nanometer) remt de melatonineproductie, en bijgevolg de slaap, en zorgt zo mee voor een verstoord bioritme.

Blauw licht is ook potentieel schadelijk voor de ogen. Het zou op veel jongere leeftijd kunnen leiden tot cataract, een vertroebeling van de ooglens.

Pubers die kort voor het slapen met smartphone of tablet in de weer zijn, slapen gemiddeld een half uur korter. Ze hebben ook iets meer slaapklachten. Dat meldt het RIVM na onderzoek bij 1.350 kinderen en pubers. Pubers die televisie kijken slapen langer. De klachten namen af bij kinderen die een week lang níet op hun schermpje keken, in het uur voor het slapengaan.

Bronnen:

  • Provinciaal Veiligheidsinstituut, Gert Van Daele
  • Digital Detox, Florence Pérès. Het boek is verschenen bij uitgeverij Lannoo
  • Knack, Ons onbegrijpelijke brein 

U_slaapkamer_B

Hoe slapen zonder smartphone?